تبلیغات
اشنایی با بزرگان ایران



کوروش بزرگ:وقتی زندگی چیز زیادی به شما نمی دهد، بخاطر این است که شما چیز زیادی از آن نخواسته اید
اشنایی با بزرگان ایران


منوی دسته ای
کلمات کلیدی

صفحات



تهران- 'شب یلدا' یا 'شب چله' به عنوان هشتمین میراث ناملموس و معنوی ایرانیان در فهرست میراث معنوی كشورمان، در راستای تحكیم پایه و اساس خانواده با آیین های متنوع در شهرهای مختلف گرامی داشته می شود.
 

به گزارش گروه فرهنگی ایرنا، یلدا، شب نخستین روز زمستان و طولانی‌ترین شب سال است كه به امید سرآمدن آن و سرزدن دوباره خورشید با آیین و رسوم مختلف در سراسر ایران و در بین اقوام برخی از كشورهای دیگر گرامی داشته می شود.
به باور ایرانیان باستان تسلط تاریكی بر زمین از تسلط نور خورشید و روشنایی می كاهد و چون فردای این شب روشنایی بر ظلمت غالب و روز طولانی می شود، ایرانیان تولد دوباره خورشید، این مظهر روشنایی را جشن می گیرند.
یلدا تنها جشن ایرانی است كه در شب برگزار می‌شود و به لحاظ گستره رواج و پیشینه، همچون جشن نوروز است.
آیین های شب یلدا در طول تاریخ هرگز جنبه رسمی نداشته و یكی از مردمی ترین جشن های فرهنگ ایرانی است كه در نسل های مختلف تسری یافته است.
در دین اسلام، خانواده به عنوان عنصر اصلی جامعه، مورد سفارش بوده و شب یلدا از این نظر مورد تكریم ایرانیان است كه كیان و نظام خانواده را مورد توجه قرار می دهد.
در آیین های شب یلدا، صله ارحام و خانواده مورد توجه قرار گرفته؛ ایرانیان در این شب باقی‌مانده میوه‌هایی را كه انبار كرده بودند به همراه خشكبار و تنقلات می‌خوردند و دور هم گرد هیزم افروخته می‌نشستند تا سپیده دم بشارت روشنایی دهد.
جشن یلدا در ایران امروز نیز با گردهم آمدن و شب‌نشینی اعضای خانواده و اقوام در كنار یكدیگر برگزار می‌شود.
متل‌گویی كه نوعی شعرخوانی و داستان‌خوانی است در قدیم اجرا می‌شده‌ به این صورت كه خانواده‌ها در این شب گردهم می‌آمدند و پیرترها برای همه قصه تعریف می‌كردند؛ در این شب تفال به كتاب حافظ نیز مرسوم است.
یكی از آیین های شب یلدا، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است كه همه جنبه نمادی دارند و نشانه بركت، تندرستی، فراوانی و شادكامی هستند.
'یلدا' واژه‌ای است به معنای 'تولد' برگرفته از زبان سریانی كه از شاخه‌های متداول زبان 'آرامی' یكی از زبان‌های رایج در منطقه خاورمیانه است.
ایرانیان باستان با این باور كه فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و از این رو به دهمین ماه سال 'دی' به معنای ماه تولد خورشید می‌گفتند.
یلدا و جشن‌هایی كه در این شب برگزار می‌شود، یك سنت باستانی است؛ مردم روزگاران دور و گذشته، كه كشاورزی، بنیان زندگی آنان را تشكیل می‌داد و در طول سال با سپری شدن فصل‌ها و تضادهای طبیعی خوی داشتند، بر اثر تجربه و گذشت زمان توانستند كارها و فعالیت‌های خود را با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و كوتاهی روز و شب و جهت و حركت و قرار ستارگان تنظیم كنند.
یلدا در شهرهای مختلف ایران با آداب و رسوم گاه مشابه و گاه متفاوت گرامی داشته می شود.
آیین شب یلدا دراستان مركزی از دیرباز در سه شب متوالی با عناوین شب 'چله بزرگه'،'چله وسطی' و 'چله كوچیكه' برگزار می شده و خویشان و دوستان سفره ای از مهر را می گشودند و از هر دری سخنی می گفتند.
یكی از آیین های ویژه یلدا، در استان مركزی دیدار با بزرگان و سالخوردگان فامیل است. در شب های چله افراد فامیل در همایشی صمیمی دور كرسی چوبی جمع می شدند و به قصه های بزرگترها گوش می دادند. زنان و دختران روستایی در گرگ و میش شب های چله در تكاپو و هیجانی خاص ملزومات غذا و تنقلات ویژه این شب را مهیا می كردند.
آنان در سینی های قدیمی مسی در فضای دوده گرفته آشپزخانه های قدیمی، انواع میوه و تنقلات به ویژه هندوانه، انگور، تخمه و نخودچی كشمش و خرما را مهیا می كردند. دراین شب استثنایی پس از صرف شام و خواندن دعای شكر درپای سفره، همگان در كنار هم از شادی ها و غم ها، موفقیت ها ، اعتقادات، امیدها و بیم هاشان می گفتند.
بزرگترها و ریش سفیدان فامیل در این شب علاوه بر خواندن اشعار حافظ ، سعدی و فردوسی خاطرات و داستان های كهن ایران زمین را برای اعضای خانواده نقل می كردند.
در شب یلدا، بزرگترها با كودكان هم بازی می شدند،'پر یا پوچ'، 'دزد بازی' و مشاعره از جمله بازی هایی است كه در شب چله در مناطق مختلف استان مركزی با مشاركت همه اعضای خانواده رواج داشت.
در خطه شمال و آذربایجان رسم بر این است كه در این شب خوانچه‌ای تزیین شده به خانه تازه ‌عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه‌ها را تزیین می‌كنند و شال‌های قرمزی را اطرافش می‌گذارند. درحالی كه مردم شمال یك ماهی بزرگ را تزیین می‌كنند و به خانه عروس می‌برند.
سفره مردم شیراز مانند سفره نوروز رنگین است. مركبات و هندوانه برای سرد مزاج‌ها و خرما و رنگینك برای گرم مزاج‌ها موجود است. حافظ‌خوانی جزو جدانشدنی مراسم این شب برای شیرازی‌ها است. البته خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز مرسوم است، بلكه رسم تمام چله‌نشینان شده ‌است.
همدانی‌ها فالی می‌گیرند به نام فال سوزن. همه دور تا دور اتاق می‌نشینند و پیرزنی به طور پیاپی شعر می‌خواند. دختر بچه‌ای پس از اتمام هر شعر بر یك پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می‌زند و مهمان‌ها بنا به ترتیبی كه نشسته‌اند شعرهای پیرزن را فال خود می‌دانند.
در مناطق مختلف همدان تنقلاتی كه مناسب با آب و هوای آن منطقه ‌است در این شب خورده می‌شود. در تویسركان و ملایر، گردو و كشمش از معمول ترین خوراكی‌های موجود در این استان را می خورند.
در اردبیل رسم است كه مردم، چله بزرگ را قسم می‌دهند كه زیاد سخت نگیرد و گندم برشته (قورقا)، هندوانه، سبزه، مغز گردو، نخودچی و كشمش می‌خورند.
در گیلان هندوانه فراهم می‌كنند و معتقدند هر كس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی‌كند و در زمستان سرما را حس نخواهد كرد.
'آوكونوس' (آو بمعنای آب و كونوس بمعنای ازگیل) یكی دیگر از خوردنی‌هایی است كه در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می‌شود.
در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می‌ریزند، خمره را پر از آب می‌كنند و كمی نمك هم به آن می‌افزایند و در خم را می‌بندند و در گوشه‌ای خارج از هوای گرم اطاق می‌گذارند. ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می‌شود.
آوكونوس در اغلب خانه‌های گیلان تا بهار آینده یافت می‌شود و هر وقت هوس كنند ازگیل تر و تازه و پخته و رسیده و خوشمزه را از خم بیرون می‌آورند و آن را با گلپر و نمك می‌خورند.
آیین برگزاری شب چله در اصفهان به دو نام 'چله زری' (ماده) و 'عمو چله' (نر) تقسیم می شود زیرا از گذشته تاكنون همه موجودات و اشیا را بر اساس جنس مذكر و مونث تقسیم می كردند.
اصفهانی ها دوشب را به عنوان شب چله برپا می كردند و آیین های مخصوص به این شب را به جا می آوردند؛ آیین شب چله در شهر اصفهان خانوادگی برگزار می شود و خانواده های اصفهانی با پهن كردن سفره یی با عنوان 'سفره شب چله' ، این شب را گرامی می دارند. هندوانه به عنوان نمادی كروی كه برونش سبز و درونش قرمز است و سمبل خورشید محسوب می شود، مهمترین میوه بر سر سفره چله قرار می گیرد.
از دیگر بخشهای این آیین در اصفهان قدیم پهن كردن تمام البسه و رخت خوابها در هوای آزاد بویژه در مقابل خورشید با هدف خوش آمدگویی به 'عمو چله' و 'چله زری' بوده است.
در استان كرمانشاه نیز كه از استان های باستانی و كهن ایران زمین است، شب یلدا از جایگاه ویژه ای در میان مردم برخوردار است و همواره با مراسم زیبا و با شكوهی همراه است.
مردم استان كرمانشاه براساس آیینی كهن در این شب بیدار می مانند و به شعر خواندن، قصه گفتن، فال حافظ گرفتن و آجیل خوردن می پردازند.
آیین‌های شب یلدا پس از نوروز، نیمه شعبان، روز قدس، آیین‌های ماه رمضان، اذان موذن زاده اردبیلی، ردیف‌های موسیقی و یادمان‌های دفاع مقدس بعنوان هشتمین میراث ناملموس و معنوی ایرانیان، با شماره 8 در آذرماه سال 1387 در فهرست میراث معنوی ثبت ملی شده است.



...

نویسنده : کوروش هخامنش
سه شنبه 7 دی 1389



امکانات


این صفحه را به اشتراک بگذارید

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
Print This Page


کد شمارش معکوس سال نو

تاریخ جهان باستان
نام شما :
ایمیل شما :
نام دوست شما:
ایمیل دوست شما:

Powered by weblogi.ir
http://www.Teobux.com/banner.php?id=cyrusic cyrusic

http://ads.inpersia.com/users/ref/27083
border="0" ALT="Google" align="absmiddle">
نظرسنجی

دیدگاه شما درباره فعالیت من چیه؟





صفحات جانبی

آمار بازدید
  خوش آمدید
نویسندگان:

آمار بازدید
  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :

وضعیت وبلاگ :
  • تعداد کل مطالب :
  • رنک گوگل :
  • آی پی شما :

آخرین بروزرسانی

تبلیغات