تبلیغات
اشنایی با بزرگان ایران



کوروش بزرگ:وقتی زندگی چیز زیادی به شما نمی دهد، بخاطر این است که شما چیز زیادی از آن نخواسته اید
اشنایی با بزرگان ایران


منوی دسته ای
کلمات کلیدی

صفحات


تقویم و گاه‌شمار زرتشتی یا گاه‌شماری اوستایی از اواسط شاهنشاهی داریوش بزرگ در ایران متداول شد و کم کم جای تقویم و گاه‌شماری گذشته را پر کرد و رایج گشت.

سال اوستایی شمسی است و از ۳۶۵ روز تشکیل می‌شود. هر سال دوازده ماه دارد و هر ماه درست سی روز. این سی روز دارای سی نام مشخص و ویژه می‌باشد که هر روز به نامی خوانده می‌شود. نامها از آن امشاسپندان و ایزدان است اما پنج روز باقی می‌ماند. این پنج روز پس از آخرین روز از ماه اسفند یعنی روز سیصد و شصتم قرار دارد که پنجه، پنجهٔ دزدیده، خمسهٔ مسترقه یا اندرگاه، اندرگاهان خوانده می‌شود و هر روزی را نامی ویژه است. این پنج نام از پنج بخش گاتها یا سرودهای زرتشت برگزیده شده‌است. همچنین دوازده ماه اوستایی نیز دارای دوازده نام است منتخب از نامهای امشاسپندان و ایزدان که با دوازده نام از سی اسم روزها مشترک استسال سیار ایرانی یا سال شمسی ناقصه

سال سیار ایرانی درست ۳۶۵ روز حساب می‌شد و هر سال یک ربع روز و در حدود شش ساعت اضافه را محسوب نمی‌کردند. بدین ترتیب در هر چهار سال یک روز افزوده می‌شد که آن روز را اورداد یعنی روز زیادی می‌نامیدند و یا طی ۱۲۰ سال یک ماه جلو می‌رفت و چنین سالی را که یک ماه اضافه داشت وهگیک می‌نامیدند و این سالی است که منجمان اسلامی سال ناقصه نامیدند.[۲] در مثل در صد و بیست سال نخست، دو ماه فروردین و در صد و بیست سال دوم، دو ماه اردیبهشت تا آخر بر قرار می‌کردند.[۳]

چنین حساب و سالی را همهٔ کشورها و اقوامی که در حوزهٔ قدرت و قلمرو نفوذ ایرانیان می‌زیستند به ویژه اقوام زرتشتی پذیرفته بودند که البته باید مصر و سوریه و بابل و فلسطین را در این شمار محسوب نکرد چون مردم آن کشورها که از تمدن‌هایی کهن نیز برخوردار بودند، حساب کبیسه را نگاه می‌داشتند. منظور آن نیست که ایرانیان از کبیسه و احتساب آن بی‌اطلاع بودند بلکه کاملاً آگاهی و وقوف به این مسئله را داشتند و کبیسه را نیز به جا می آوردند اما گاه‌شماری ایران شکل و صورتی کاملاً دینی پیدا کرده بود که دگرگونی از آن به هیچوجه جایز نبود چون هر ماه سی روز داشت، سی روز هر ماه نام هایی سی‌گانه داشتند یعنی هر روز نامی داشت و در هر روز جزو فرایض دینی بود که عباداتی انجام شده و ادعیه ای تلاوت و خوانده شود به همین جهت کم و بیشی به هیچ وجه در روزهای ماه‌ها جایز نبود پنج روز اضافی را نیز که اندرگاه می‌نامیدند، روزهای مقدس و ویژه‌ای بود و مخصوص اعمال و مراسمی دینی بود. همین محدودیت شدید باعث شد که کبیسه‌ها حساب نشود.[۴]

به همین جهت است که آن چه در تاریخ راجع به سال و ماه ایرانی در ازمنهٔ قدیم درج است همیشه گردش نوروز و سیار بودن آن را حکایت می‌کند. آخرین روایتی که در این باب موجود است آن که در سال به تخت نشستن یزدگرد سوم یعنی ۶۳۲ میلادی نوروز یعنی اول فروردین حقیقی برابر بوده است با روز نود و یکم از بهار یا نخستین روز از ماه تیر.[۵]

اما لازم به تذکر و یادآوری است که به موجب مدارکی کبیسهٔ یک روز در هر چهار سال نیز در زمان ساسانیان میان عده‌ای از خواص و منجمان و موبدان برقرار بوده‌است تا به موجب آن دقیقاً از مواقع و هنگام‌ها و فصول سال شمسی مطلع باشند.ماه‌ها

در تقویم زرتشتی، فروردین اولین ماه سال است که همواره ۳۰ روز دارد و نیز نام روز نوزدهم از هر ماه است.

در این تقویم، تیر چهارمین ماه سال است و همیشه ۳۰ روز دارد. در این تقویم تیر از روز ۹۱م سال شروع شده و تا روز ۱۲۰م سال را شامل می‌شود.این ماه به نام خدای جنگ هندو اروپایی، تیر نامگذاری شده است.

در تقویم زرتشتی آبان از روز ۲۱۱م تا ۲۴۰م سال است.

در این تقویم آذر از روز ۲۴۱م تا ۲۷۰م سال است.

دی در این تقویم از روز ۲۷۱م تا ۳۰۰م سال است.نام‌های روزهای ماه و معنی اوستایی واژه به فارسی

نام اول هر ماه، به نام خداوند اهورامزدا منتسب می‌شود. از روز دوم تا هفتم به ترتیب نام شش امشاسپند یا مهین ایزدان زرتشتی است که به ترتیب عبارتند از: بهمن، اردیبهشت، شهریور، سپندارمذ، خرداد و امرداد.

۱ هرمزد نام خداوند، هستی بخش دانا
۲ بهمن پندار و خرد نیک
۳ اردیبهشت بهترین راستی
۴ شهریور شهریاری نیرومند
۵ سپندارمذ فروتنی
۶ خرداد تندرستی و رسایی
۷ امرداد بی مرگی
۸ دی به آذر آفریدگار
۹ آذر آتش
۱۰ آبان آب
۱۱ خور آفتاب
۱۲ ماه ماه
۱۳ تیر ستارهٔ تیر
۱۴ گوش جهان، هستی و زندگی
۱۵ دی به مهر آفریدگار
۱۶ مهر دوستی و پیمان
۱۷ سروش فرمانبرداری
۱۸ رَشن دادگری
۱۹ فروردین فروهر، پیشرو
۲۰ بهرام پیروزی
۲۱ رام خوشی
۲۲ باد باد
۲۳ دی به دین آفریدگار
۲۴ دین وجدان بینش درونی
۲۵ ارد خوشبختی دارائی
۲۶ اشتاد راستی
۲۷ آسمان آسمان
۲۸ زامیاد زمین
۲۹ مهراسپند گفتار نیک
۳۰ انیران یا انارام نور جاوید، فروغ و روشنایی بی‌پایانروزهای همنام با دوازده ماه و جشن‌های ماهانه

نام‌های دوازده‌گانه ماه‌ها با دوازده نام از اسامی روزها مشترک هستند. در مثل فروردین نخستین ماه سال و آغاز بهار است در حالی که روز نوزدهم هر ماه نیر فروردین نامیده می‌شود یا اردیبهشت دومین ماه و سومین روز ماه نیز به شمار می‌رفته‌است. بدین شیوه هرگاه نام روز و ماهی موافق می افتاد، آن روز را جشن می‌گرفتند و از این رهگذر دوازده جشن در سال که بهتر است آنها را جشن‌های ماهانه بنامیم، پدید می‌آمد. این جشن‌ها در جدول زیر نمایان است:

نام ماه تاریخ روزی که با نام ماه همنام است نام جشن
۱ فروردین روز نوزدهم، روز فروردین جشن فروردگان
۲ اردیبهشت روز سوم، روزاردیبهشت‌ جشن اردیبهشتگان
۳ خرداد روز ششم، روز خرداد جشن خردادگان
۴ تیر روز سیزدهم، روز تیر جشن تیرگان
۵ امرداد روز هفتم، روز امرداد جشن امردادگان
۶ شهریور روز چهارم، روز شهریور جشن شهریورگان
۷ مهر روز شانزدهم، روز مهر جشن مهرگان
۸ آبان روز دهم، روز آبان جشن آبانگان
۹ آذر روز نهم، روز آذر جشن آذرگان
۱۰ دی روز یکم، روز هرمزد خرم روز
۱۱ بهمن روز دوم، بهمن جشن بهمنگان
۱۲ سپندارمذ روز پنجم، سپندارمذ جشن اسفندگان


اینها جشن‌های دوازده‌گانهٔ سال می‌باشد که در روزگار ساسانیان پیش از آن با آداب و تشریفاتی فراوان برگزار می‌شدنام روزهای پنجه

دوازده ماه سی روزه درست ۳۶۰ روز می‌شد، پنج روز باقی مانده را در شمار ماه محسوب نمی‌داشتند این پنج روز خمسهٔ مسترقه یا به فارسی پنجه، و پنجهٔ دزدیده، اندرگاه، روزهای گاتها و نامهای دیگر نامیده می‌شد. این پنج روز را ایرانیان جشن می گرفتند و شادی می کردند و این را ایام نزول فروهرها یا ارواح درگذشتگان به خانه می‌دانستند.

گاتها یا سرودهای زرتشت دارای پنج بخش است و هر بخشی نامی ویژه دارد. این پنج روز را نیز به نامهای پنج گانهٔ گاتها می‌خواندند، بدین ترتیب:

۱. اهنودگاه، روز نخست یا روز ۳۶۱ سال

۲. اشتودگاه، روز دوم از پنجه یا روز ۳۶۲ سال

۳. سپنتمدگاه، روز سوم از پنجه یا روز ۳۶۳ سال

۴. وهوخشترگاه، روز چهارم از پنجه یا روز ۳۶۴ سال

۵. وهیشتواشت‌گاه، روز پنجم از پنجه یا روز ۳۶۵ سال

هر سال شمسی ۳۶۵ روز و کسری است. این کسر در حدود شش ساعت و دقیق تر پنج ساعت و چهل و هشت دقیقه و نه ثانیه است. پس جهت نگاه داشتن درست سال شمسی لازم بود که این کسور نیز به شمار آید و کبیسه شود. به همین جهت قرآینی در دست است که در زمان ساسانیان هر چهار سال یک بار، موبد ان پنجه را شش روز می گرفتند و آن روز اضافی ششم را به نام اورداد به معنی روز زیادی نام نهادندمناسبت‌های گاه‌شماری زرتشتی
[ویرایش]
آبانماه
در اسطوره‌های ایرانی گفته می‌شود که در این روز زَو پادشاه ایران بر افراسیاب پیروزی یافته و او را از سرزمین خویش راند و نیز در این روز پس از پنج یا هفت سال خشکی باران آمده‌است.
[ویرایش]
آذرماه
۱ آذر - آذر جشن : یکی دیگر از جشنهای در پیوند با آتش به مناسبت فرا رسیدن ماه آذر و برافروختن نخستین شعله زمستانی.
۹ آذر - آذر روز، جشن آذرگان : جشن آتش دیگری، در گرامیداشت «آذر/ آتر» و ایزد منسوب به آن
۳۰ آذر - روز انارام، جشن میانه سال، جشن شب یلدا یا شب چله : انقلاب زمستانی و جشن زایش خورشید است، ایرانیان در این شب با فراهم آوردن خوراکی‌های گوناگون تا بامداد به انتظار دیدار نخستین پرتوهای خورشید بیدار مینشسته اند.
[ویرایش]
دیماه
۱ دی - زادروز خورشید، جشن خرم‌روز، نخستین جشن دیگان : از گرامیترین روزهای ایرانیان، که به نام‌های «خور روز» (خورشید روز) یا جشن «نودروز» (نود روز تا نوروز)، یاد می‌شود.
۵ دی - بازار جشن : جشنی همراه با بازار عمومی در سُغد باستان.
۸ دی - دی به آذر روز، دومین جشن دیگان.
۱۴ دی - جشن سیر سور، روز گیاهخواری : جشن گیاهخواری و به ویژه خوردن سیر، و نیز روز غلبه دیوان و کشته شدن جمشیدشاه در روایت‌های ایرانی (در شـاهنامه فردوسی نیز آمده است که پدیده گوشتخواری، پس از جمشید رواج می‌یابد).
۱۵ دی - دی به مهر روز، سومین جشن دیگان، روز پیکرتراشی : جشنی همراه با ساخت تندیس ها و پیکرتراشی هایی، به شکل انسان و گاه سوزاندن آن.
۱۶ دی - روز مهر، جشن درامزینان یا «کاکتل/ کاکثل»، جشن درفش‌ها : جشنی بسیار کهن و اسطوره ایی، که نامهای گوناگون آن، ارتباط آن با «درفش کاویان» و «گاو کتل/ گاو درفش» را نشان می‌دهد.
۲۳ دی - دی به دین روز، چهارمین جشن دیگان، جشن تیرگان ارمنیان ایران.
[ویرایش]
بهمن‌ماه
روز بهمن - جشن بهمنگان - ۲ بهمن (جشن «بهمنگان»، جشنی در ستایش و گرامیداشت «بهمن» (در اوستایی «وُهومَنَه»، در پهلوی «وَهْمَن») به معنای «اندیشه نیک» و بعدها یکی از اَمْشاسْپَندان. در این روز آشی به نام «آش بهمنگان» یا «آش دانگو» به صورت گروهی پخته می‌شده است که نام «دانگو / دانگی» برگرفته از همین سنت اشتراکی آن است.)
رو سپندارمذ روز - جشن نوسره - ۵ بهمن (پنج روز پیش از جشن سده و جشنی به نام «نوسره»)
روز آبان - جشن سده - ۱۰ بهمن (یکی از جشن‌های همگانی ایران کهن، با افروختن خرمن هیزمی که برزگران، از پگاه گرد آورده‌اند، آغاز می‌شود. جشن سده یک جشن ملی است و به هیچ دین و مذهبی مرتبط نیست. شامگاه این روز، هنگام جشن بزرگ «سَدَه / سده‌سوزی» در چهلمین روزِ پس از «یلدا» (زایش خورشید))
روز دی به مهر - ۱۵ بهمن (جشن میانه زمستان و گاهنباری فراموش شده که دلیل فراموشی آن دانسته نیست.)
روز باد - جشن بادروزی - ۲۲ بهمن (جشنی بنام «بادروزی» یا «کژین» در گرامی‌داشت «باد»، در اوستایی «واتَه» و ایزد نگاهبان آن با همین نام که از بزرگ‌ترین ایزدان ایرانی در باورهای «زَروانی / زُروانی» بشمار می‌رفته است)







امکانات


این صفحه را به اشتراک بگذارید

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
Print This Page


کد شمارش معکوس سال نو

تاریخ جهان باستان
نام شما :
ایمیل شما :
نام دوست شما:
ایمیل دوست شما:

Powered by weblogi.ir
http://www.Teobux.com/banner.php?id=cyrusic cyrusic

http://ads.inpersia.com/users/ref/27083
border="0" ALT="Google" align="absmiddle">
نظرسنجی

دیدگاه شما درباره فعالیت من چیه؟





صفحات جانبی

آمار بازدید
  خوش آمدید
نویسندگان:

آمار بازدید
  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :

وضعیت وبلاگ :
  • تعداد کل مطالب :
  • رنک گوگل :
  • آی پی شما :

آخرین بروزرسانی

تبلیغات